#9 ding Schrijf een posting over jouw visie op Web 2.0

#9 Schrijf een posting over jouw visie op Web
2.0

Dat is nog eens een leuk ding om over te schrijven!

De omstandigheden zijn haast ideaal, het is zondagmiddag
er is veel regen en wind,  geen weer om lekker dingen buiten te gaan doen.
Kim speelt met haar nieuwe speelgoed wat Zwarte Piet elke nacht in haar schoen
stopt. We gaan er dus even lekker voor zitten met de laptop en een grote beker
thee. Web 2.0…het is nog maar het begin. Versies volgen elkaar snel op in de
ICT wereld, ik weet zeker als wij 2.0 onder de knie hebben we gelijk verder
kunnen gaan met 2.1 …maar nu over de dingen die we onder handen genomen
hebben, en het nut voor ons werk. Eigenlijk moeten wij de medewerkers in de
bibliotheek  niet 2.0 worden, maar de bibliotheek zelf!

In Amsterdam staat sinds enige tijd een soort super
bibliotheek, een voorbeeld voor iedereen in het bibliotheek wereldje. Nu denken
jullie gelijk dat is het voorbeeld van Boekanier23 van een 2.0 bibliotheek! Is
het, nee beslist niet…collega’s hebben deze plek al bezocht en komen met enthousiaste
verhalen terug over de prachtige plek en het grote aantal computers (prachtig
allemaal Apple) de ruime openingstijden  (elke dag van 1000 tot 1000). Ook
onze Amsterdamse collega’s die met apenpakjes aanlopen om herkenbaar te zijn
voor het publiek worden besproken, ja in Amsterdam kan je niet meer even snel
achter een kast wegduiken voor een bezoeker … wat missen we in de verhalen…
o ja het lekkere eten in het restaurant van de bieb? Weten jullie wat ik nu mis
in die verhalen? Juist de boeken! Hebben ze die niet meer in de bibliotheek?
Natuurlijk wel…maar de collega’s heb ik er niet over gehoord.  Zal dus
wel de sluitpost op de begroting geweest zijn? Waarschijnlijk wel, aangezien ik
er nooit iets over hoor in de bibliotheekwereld. Wijs mij eens een bibliotheek
aan waar ze uitblinken met een groot boeken bezit, of waar ze dat als nog als
grote waarde zien. Ze zijn er nog wel, maar de bibliothecarissen houden het
geheim, de leiding moet het vooral niet weten hoeveel boeken er in een magazijn
verstopt staan. Ze lenen graag uit aan de “nieuwe” bibliotheken die
aanvragen indienen voor hun gebruikers die opeens om die oude titels komen
vragen. In hun eigen collectie zijn deze titels allang afgeschreven…  Nee
een bibliotheek schijnt vandaag de dag helemaal geen boeken moeten te hebben! Is
ook niets cools aan zo’n boek. Daar kan je geen promotie en al helemaal geen
salarisverhoging mee krijgen als bibliothecaris. Boeken zijn eigelijk alleen
maar lastig…nemen teveel ruimte in, en mensen willen ze ook nog lenen…!

  

Een 2.0 bibliotheek en een ouderwetse 0.0
bibliotheek…  

In de nieuwe 2.0 bibliotheek komen de bezoekers voor de
goede koffie en de snelle Internet verbinding. Snelle Internet verbinding? Hoezo
die hebben we toch thuis? En koffie toch ook? Of gaan we gewoon naar de
bibliotheek zodat thuis de verwarming uit kan en zo nog wat geld besparen?
Vragen dan aan deskundig personeel dan? Hoezo zijn wij zo deskundig dan? Kijk
eens naar de gemiddelde bibliotheek website, de knulligheid druipt er
vanaf…zijn dat de deskundigen? Nee het zit helemaal anders…we moeten terug
naar 1572… 

In 1572 klopte de dappere hoofdman Jan Pieterszoon van der
Lee van de Oudewaterse schutterij aan de Kleiwegpoort, en daarmee kwam er
een nieuw regiem in de stad aan de Gouwe. De kloosters moesten dicht, niet
gelijk in het verdraagzame Gouda van Erasmus en Coornhert.
Het kwam zelfs tot brandstichting aan het klooster aan de Spieringstraat, dit
onder leiding van de beruchte watergeus Lumey. De bandsporen zijn nog altijd
zichtbaar aan de balken op onze zolder van de bibliotheek aan de Spieringstraat.
De kloosters moesten dicht van het stadsbestuur, maar de kloosterlingen mochten
zolang zij leefde nog in hun kloostergebouwen blijven. En mochten beschikken
over de boeken in hun kloosters. Echter na het overlijden van de laatste
kloosterlingen moesten de boeken ter beschikking komen van de stadslibrije
die in 1594 een plek kreeg in de Sint Janskerk. De boeken uit de kerk- en
kloosterbibliotheken bestreken vrijwel alle wetenschapsgebieden, maar de nadruk
lag toch voornamelijk op de humaniora. Nieuwe aankopen lagen vooral op dat
gebied. Halverwege de zeventiende eeuw kreeg men door de reizen van de VOC ook
belangstelling voor de gebiedsdelen in Azië. De Grote Atlas van Blaeu werd
aangekocht, evenals boeken over China, Japan en Indië. De bibliotheek was voor
iedereen beschikbaar, nou ja iedereen natuurlijk geen kinderen of vrouwen…!
Bovendien om het bezit te komen van een toegangssleutel moest men een boek
schenken of een geld bedrag schenken. Heel vooruitstrevend in Gouda. Nog altijd
kan het oude boekenbezit bezichtig worden in het Groenenhart Archief achter ons
bibliotheek gebouw. Boeken waren gewoon te kostbaar voor het gewone volk, dat
ook vaak nog niet kon lezen. Pas na 1900 toen het onderwijs ook beschikbaar kwam
voor de gewone volk kwam er ook een behoefte aan boeken om te lezen.  Er
kwamen “leeszalen” in Nederland. Vaak met centen bijeengespaard, onder
beheer van de kerken en socialistiese beweging. Kortom de kennis werd zomaar op
straat gesmeten! Denk niet dat de leners zomaar met een stapel boeken onder hun
arm langs de kasten mochten browsen. Nee men mocht bij een deftige mevrouw
opgeven wat voor soort boek men graag wou lezen, die mevrouw ging dan eerst
kijken of dat wel kon. En dan kreeg men één of als je heel veel geluk had twee
boeken mee…zelf zoeken was er dus niet bij.

Meneer de Vries

Nog niet zolang geleden is een vaste bezoeker van onze
bibliotheek overleden, hij kwam altijd gezellig een praatje maken. Ik probeerde
daar altijd de tijd voor te nemen. Vaak vertelde hij hoe dat voor de oorlog en
in de oorlog ging bij de “leeszaal” aan de Oosthaven. Ruim voor de
uitleentijd (een uurtje per dag) was men al met velen aanwezig voor de deur van
de bibliotheek. Niet dat men gelijk allemaal naar binnen mocht, nee per twee of
drie personen mocht men naar binnen en bij een balie vertellen wat men graag wou
lezen. Deze man heeft alle stadia van de bibliotheek meegemaakt, zelfs nog de
selfservice waar hij zelfs nog heel goed mee kon omgaan!  In de jaren
zeventig van de vorige eeuw ging alles opeens anders, er kwam een open uitleen!
Mensen mochten opeens gewoon zelf de kostbare boeken pakken…wel niet meer dan
vier romans…je ziet ze tegenwoordig nog wel trouw met vier boeken bij de
selfservicebalie. Het is de droom van ons bibliotheek mensen om weer drommen
leners voor de deur te krijgen. Helaas die tijd is niet meer, de kennis is
namelijk bij het Volk! De bibliotheek is uit…het is over… Met enkele klikken
krijgt men zomaar informatie op een scherm. 

Proberen vast te houden aan het oude!

Ik moet vaak lachen hoe spaties de muziekindustrie reageert
op de nieuwe media. De verkopen van muziek CD’s is sinds het Internet gemeengoed
geworden is dramatis terug gelopen. Door het downloaden? Dat mag toch helemaal
niet? Eigenlijk mag het wel, er moet zelfs een heffing betaald worden over
blanco CD’s en DVD’s. Ook al zet je daar alleen maar je familie foto’s op.
Waarom gaat de muziekindustrie zelf geen muziek verkopen over het Internet? Dat
doen ze niet, nee daar is een heel ander denken voor nodig. Het is veel
makkelijker om te blijven klagen dat door al dat illegale downloaden de winsten
zo teruglopen. Meegaan met de nieuwe tijd is niet zo makkelijk. Dat geld ook
voor ons in de bibliotheek, wij verbazen ons er over dat de leners terug lopen.
Maar dat is eigenlijk heel normaal, in 1970 las ik gemiddeld zeven boeken per
week. In 1980 ongeveer zeven per maand, in 1990 zeven per kwartaal en in 2000
zo’n zeven per jaar…! Er is zoveel informatie en zoveel amusement, lezen staat
bij mij op de laatste plaats. Zelfs kranten lees in met Google Alerts of RSS. En
ik ben een man van boven de vijftig. De schooljeugd die tot de jaren negentig
massaal naar de bibliotheek kwam voor hun werkstuk, klikken nu even op Internet
een scriptie bij elkaar. Er zijn nog een aantal ouderwetse docenten die proberen
nog hun leerlingen zover te krijgen om “gedrukte bronnen” te laten
gebruiken, die komen dan vaak op donderdagavond binnen met een moeder of vader
in de achtergrond die uit hun eigen schooltijd nog die bibliotheek in “de
stad”  weten te vinden. De “gedrukte bronnen” zijn helaas
vaak al afgeschreven bij de laatste afschrijfslag. Soms help ik via een IBL
aanvraag, of roep in vertwijfeld uit de “krantenbank”
…   

Lezen we dan niet meer…?

Toch wel, of in ieder geval doen we alsof…als ik kennissen
of vrienden bezoek staan de Ikea kasten vol met mooie nieuwe boeken. Ook hier
thuis ben ik omgeven door mooie boeken. Het is gewoon een feit dat wij geld
genoeg hebben om boeken te kopen, het is ook leuk en hip om door een mooie
boekwinkel te lopen. Zo’n nieuw boek ruikt lekker, ziet er mooi uit en staat dus
goed in de boeken kast. Hip? Ja een jaren zestig, zeventig woord … het zijn de
boeken kopers…en ook eigenlijk nog wel de groep die in de bibliotheek
komen… 

Het roer kan nog zeven maal om…!

Hoe moet het dan met de bibliotheek 2.0? De bibliotheek
heeft zijn tijd gehad? Zeker voor grote groepen is het over en uit met de
bibliotheek, vaak gaan jonge ouders nog wel met de kleuters naar de bieb. Maar
daar is het nieuwe ook weer snel vanaf, Kim klaagt vaak dat die bibliotheek
boekjes zo vies zijn en oud. Als ik zelf vaak onze romans zie wil ik ook niet
die oude zooi thuis hebben. Het is vaak niet uit te leggen dat nieuwe titels
niet met tientallen in onze kasten staan, waarom eigenlijk niet? Omdat de
bibliotheek in de crisistijd in de jaren dertig van de vorige eeuw onder het
grote publiek in gebruik kwam? Waarom moeten boeken een eeuwigheid meegaan in de
bibliotheek? Waarom gewoon niet zorgen dat onze leners niet gewoon de laatste
zomaar uit de kast kunnen halen? Dat gaat er in ieder geval voor zorgen dat die
mensen met zo’n volle Ikea kast boeken in de bibliotheek gaan halen. De luister
boeken zijn ook zoiets, heel gewild … onze leners gaan de deur uit met een
groot pak CD’s. Terwijl de zelfde luisterboeken en trouwens ook de DVD’s zomaar
te downloaden zijn vanaf het web. Waarom gaan de bibliotheken niet 2.0 en maken
een deal met de uitgevers en beginnen downloadsite’s met deze luisterboeken?

En die 23 dingen dan?

Natuurlijk moeten wij digitaal worden als personeel, maar
ook in de bibliotheek moet het snel anders. Is het een kip en ei verhaal…nee
er moet gewoon een andere manier van denken komen. En snel…